Likidite Oranları
Kısa vadeli yükümlülükleri karşılama gücünü ölçer. İşletmenin finansal sağlığının en anlık göstergesidir.
| Oran | Formül | Referans Değer |
|---|---|---|
| Cari Oran | Dönen Varlıklar ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler | 1.5 – 2.5 |
| Asit-Test Oranı | (Dönen Varlıklar − Stoklar) ÷ KVYK | ≥ 1.0 |
| Nakit Oranı | (Nakit + Nakit Benzerleri) ÷ KVYK | ≥ 0.2 |
| Net İşletme Sermayesi | Dönen Varlıklar − KVYK | Pozitif |
Canlı Gösterge Örneği
2024 Q3Kârlılık Oranları
İşletmenin satışlardan, varlıklardan ve özsermayeden ne kadar kâr ürettiğini gösterir.
| Oran | Formül | Ne Ölçer? |
|---|---|---|
| Brüt Kâr Marjı | (Net Satışlar − SMM) ÷ Net Satışlar | Ürün maliyeti yönetimi |
| Faaliyet Kâr Marjı | Faaliyet Kârı ÷ Net Satışlar | Operasyonel verimlilik |
| Net Kâr Marjı | Net Kâr ÷ Net Satışlar | Nihai kârlılık |
| ROA | Net Kâr ÷ Ortalama Toplam Varlıklar | Varlık kullanım etkinliği |
| ROE | Net Kâr ÷ Ortalama Özsermaye | Hissedar getirisi |
| EBITDA Marjı | EBITDA ÷ Net Satışlar | Nakit kârlılık potansiyeli |
ROE'yi üç bileşene ayırarak kârlılığın kaynağını tespit eder:
ROE = Net Kâr Marjı × Varlık Devir Hızı × Finansal Kaldıraç
Faaliyet (Verimlilik) Oranları
Varlıkların ne kadar etkin kullanıldığını ölçer. Düşük devir hızları varlıklarda aşırı yatırım veya düşük satış kapasitesine işaret edebilir.
| Oran | Formül | Yorum |
|---|---|---|
| Alacak Devir Hızı | Net Satışlar ÷ Ort. Ticari Alacaklar | Yüksek = hızlı tahsilat |
| Alacak Tahsilat Süresi | 365 ÷ Alacak Devir Hızı | Düşük gün = iyi |
| Stok Devir Hızı | SMM ÷ Ortalama Stok | Yüksek = iyi stok yönetimi |
| Stok Tutma Süresi | 365 ÷ Stok Devir Hızı | Düşük gün = iyi |
| Borç Ödeme Süresi | 365 ÷ (SMM ÷ Ort. Ticari Borç) | Yüksek = uzun ödeme vadesi |
| Nakit Dönüşüm Döngüsü | Stok Süresi + Tahsilat Süresi − Ödeme Süresi | Düşük = nakit bağı az |
Borçlanma / Finansal Yapı Oranları
İşletmenin uzun vadeli finansal riski ve borç ödeme kapasitesini gösterir.
Borç Oranı
Formül: Toplam Yükümlülükler ÷ Toplam Aktif
Yüksek değer finansal kaldıraç ve riski artırır. Sektöre göre değerlendirilmelidir.
Borç / Özsermaye Oranı
Formül: Toplam Yükümlülükler ÷ Özsermaye
1.0'ın üzeri borçların özsermayeyi aştığını gösterir.
Faiz Karşılama Oranı
Formül: Faaliyet Kârı ÷ Faiz Giderleri
2.0'ın altı faiz ödeme stresine işaret eder; ≥ 3.0 sağlıklıdır.
Net Borç / EBITDA
Formül: (Finansal Borçlar − Nakit) ÷ EBITDA
Kredi derecelendirme ve M&A analizlerinde yaygın kullanılır. ≤ 3.0 genellikle makul kabul edilir.
Piyasa Değerleme Oranları
| Oran | Formül | Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| F/K Oranı (P/E) | Hisse Fiyatı ÷ Hisse Başı Kâr | Göreceli değerleme, büyüme beklentisi |
| PD/DD (P/B) | Piyasa Değeri ÷ Defter Değeri | Varlık bazlı değerleme |
| FD/EBITDA | Firma Değeri ÷ EBITDA | M&A, karşılaştırmalı değerleme |
| Hisse Başına Kâr (EPS) | Net Kâr ÷ Hisse Adedi | Hissedar getiri ölçümü |
Oranları Doğru Yorumlamak
- Tek bir oran tek başına anlam taşımaz; bağlamla birlikte değerlendirin.
- Sektör ortalaması karşılaştırması zorunludur; farklı sektörlerin "sağlıklı" eşikleri farklıdır.
- Dönemsel karşılaştırma yapın: tek bir dönemi değil, trendi izleyin.
- Muhasebe politikası farklarını normalleştirin (TFRS vs VUK uygulamaları).
- Mevsimselliği hesaba katın; çeyreklik ve yıllık karşılaştırmaları dengeleyin.
Oran Analizinin Sınırları
Muhasebe manipülasyonu, farklı değerleme yöntemleri ve enflasyon etkileri oran analizinin güvenilirliğini zayıflatabilir. Oran analizini niteliksel değerlendirmelerle destekleyin: yönetim kalitesi, rekabet konumu ve sektör dinamikleri.